Υλικό Αρχείου: Ιστορίες

 

Η ιστορία μιας πεταλούδας

 

(αρχείο: Νέλλη Καμπούρη)

Υλικό Αρχείου: Ζωγραφιές

 

(αρχείο: Νέλλη Καμπούρη)

Υλικό Αρχείου: Ζωγραφιές

(αρχείο: Νέλλη Καμπούρη)

Οι Εκθέσεις Είναι Μεγάλη Πληγή - Ελισώ Λογοθέτη

Βρήκα το ντοσιέ με τις εκθέσεις, που νόμιζα ότι είχα χάσει. Στην πρώτη-πρώτη σελίδα είδα έκπληκτη τον "Δεκάλογο της Σοφίας και της Στ' τάξης"

Δεκάλογος της Σοφίας και της Στ' τάξης

ΟΧΙ ΠΙΑ!!!

1. Λάθος καταλήξεις!
2. Λάθος άρθρα!
3. Λάθος μόρια!
4. Παράλειψη τόνων!
5. Παράλειψη σημείων στίξης!
6. Άσχημα γράμματα!
7. Μουτζούρες!
8. Αδιάβαστοι!
9. Ξέχασα στο σπίτι μου...!
10. Σαλατοποίηση!

"Η γνώμη μου για τις θρησκευτικές εκπομπές" 17-10-83

Αυτές οι θρησκευτικές εκπομπές που βάζουν κάθε Κυριακή, είναι εντελώς εκνευριστικές γιατί συνήθως βγαίνει ένας παπάς που λέει να κάνεις πράγματα που αν έχει κανείς συνηθίσει να μην τα κάνει του είναι πολύ δύσκολο να τα κάνει.

Θα ήθελα να ήξερα ακόμα ποιος βλέπει αυτές τις εκπομπές. Άσε που είναι πολύ πρωί και αφού έχουν ξενυχτίσει οι άνθρωποι στα μπουζούκια και τα σουβλατζίδικα, να ξυπνήσουνε πρωί-πρωί να δούνε αυτές τις εκπομπές, για να έχουν την συνείδηση τους ήσυχη;

Συνήθως, αυτές τις εκπομπές τις παρουσιάζει ένας παπάς, ή κανένας ταχτοποιημένος κύριος που φοράει το κουστουμάκι του, τη γραβατίτσα του και μόλις τελειώσει το γύρισμα, θα πάει στο σπιτάκι του θα φάει το ιμάμ-μπαιλντί που του ετοίμασε η γυναικούλα του ή καμιά φορά η υπηρέτρια.

Η γνώμη μου, λοιπόν, πιο συμμαζεμένα, για αυτές τις εκπομπές, είναι ότι είναι απαίσιες και καθόλου μορφωτικές όπως θέλουνε να είναι.

"Μια Παρασκευή στο σχολείο μας"  19-3-84

Την Παρασκευή είχαμε κανονίσει να κάνουμε διαγωνισμό μαγειρικής με τ' αγόρια. Εμείς φτιάξαμε σνίτσελ, παραγεμισμένα με ζαμπόν, τυρί και μουστάρδα, πατάτες βραστές, ανοιγμένες στη μέση και γεμιστές με μίγμα από πατάτες, κέτσαπ και μουστάρδα, ανανά με χαρακτηριστικά προσώπου και σουβλάκια από φρούτα και ένα κοκτέιλ που κατά λάθος ήταν σύνθεση από δυο άλλα κοκτέιλ. Εγώ μαζί με την Σάντρα φτιάξαμε το κοκτέιλ. Όπως λέω και παραπάνω έκανα λάθος και μπέρδεψα δυο κοκτέιλ. Στην αρχή έβαλα στο σέικερ γάλα με πορτοκαλάδα και το έδωσα στην Σάντρα να το κουνίσει. Μετά έφτιαξα μια κρέμα σοκολάτα από το άλλο κοκτέιλ. Το καλό ποτήρι το διακοσμήσαμε, δηλ. βάλαμε μια φέτα πορτοκάλι και γύρω-γύρω το γείσο του ποτηριού το αλείψαμε με ζάχαρη. Τελοσπάντων πολλά είπα για το κοκτέιλ.

Εμείς τα κορίτσια μαγειρέψαμε δεύτερες και όσο τα αγόρια μαγείρευαν εμείς φτιάχναμε την τάξη για την έκθεση. Όταν ήταν η ώρα μας να κατέβουμε για να μαγειρέψουμε πήγαμε μπροστά στο γραφείο και είπαμε στους δάσκαλους να τους πούνε να βγουν έξω από την κουζίνα. Όμως μας ήπαν να περιμένουμε ακόμα μισή ώρα. Τα μισά περίπου κορίτσια πήγαν πάνω στην τάξη. Μερικές όμως πήγαμε πίσω στην αυλή και ξαπλώσαμε η μια πάνω στην άλλη για να τραγουδίσουμε. Τελικά μπήκαμε μέσα στη κουζίνα για να μαγειρέψουμε. Τα κάναμε όλα βιαστικά. Οι πατάτες αργούσαν να βράσουν κι έτσι δε μπορούσαμε να κάνουμε τα σνίτσελ. Πολλά κορίτσια ήμαστε στην ομάδα φωτογραφίας. Είχαμε χάσει πολύ χρόνο. Φωτογραφία κάναμε πολύ λίγο ώσπου μας φώναξε η Σοφία για την απονομή των βραβείων. Οι δάσκαλοι μπήκαν μέσα στην κουζίνα για να δοκιμάσουν τα φαγητά. Εμείς περιμέναμε με αγωνία. Τέλος οι δάσκαλοι μας είπαν την απόφαση τους. Τα αγόρια πήραν το βραβείο για την γεύση και το γλυκό κι εμείς τα κορίτσια για την εμφάνιση και το φαγητό. Τα βραβεία ήταν για όλους το ίδιο: μια ποδιά και μια κουτάλα ξύλινη. Πήραμε επίσης έναν έπαινο.

Διασκεδάσαμε ωραία (αλλά ήταν άδικο γιατί δηλαδή να βάλει την ποδιά και την κουτάλα η Μαρίνα αφού το είχα πει εγώ πρώτη;)

"Πήγαμε σε άλλο πλανήτη"  22-5-81 

(αυτή η έκθεση έχει και δασείες και περισπωμένες και απόλα...)

Ντριιιίν.

- Εμπρός, ποιος είναι;

- Η Ελένη είμαι, θέλεις να πάμε στο οικόπεδο που είναι δίπλα στο σπίτι σου;

- Αμέ αλλά τι να κάνουμε;

- Θα σου πω μόλις έρθω, άντε γιά.

Βρζουμμ. Η Ελένη ήρθε. Είχε φέρει διάφορα πράγματα. Είχε φέρει ένα καροτσάκι γεμάτο με σίδερα, μια σακούλα με κατσαβίδια, βύδες, σφηριά. Είχε και ένα τεράστιο τρυπάνι. Την ρώτησα τι θα κάνουμε και μου λέει: θα φτιάξουμε ένα διαστημόπλοιο. 

- Ναι αλλά είμαστε πολύ λίγοι.

- Να πάρεις τηλέφονο να [έρθουν] κι άλλα παιδιά.

- Πάω.

Πάνω πήρα τηλέφωνο όλη την τάξη. Συγά-συγά ερχώντουσαν. Ο Κωστής λέει να βιαστούμε. Η Νέλλη του λέει να αρχήσουμε να δουλεύουμε για να φήγουμε. Το τελειώσαμεεεεε, φωνάξαμε όλοι μαζί δεινατά. Πήγαμε όλοι πάνω και πήραμε παιχνίδια, βιβλία, ρούχα, πήραμε και το φαρμακίο μου. Είπα στη μαμά μου να μας φτιάξει φαγητά. Κατεβήκαμε κάτω και τότε η Νατάσσα λέει καλήτερα να το βαφτίσουμε. Ο Χρήστος λέει γελώντας να το βαφτίσουμε "Κολούμπια". Ο Μιχάλης είπε ότι το "Κολούμπια' είναι πολύ καλό. "Αινώ το δικό μας είναι σαράβαλο", τον έκοψε η Ισαβέλλα. Μπήκαμε στο "Κολούμπια" και ξεκινήσαμε. Όλοι ξεφωνήζαμε. Τρέχαμε με εξείντα χιλ. Βράδυασε. Πέσαμε να κοιμηθούμε. Εγώ πήρα το βιβλίο μου και διάβαζα. Σε μια στιγμή άκουσα φωνές. Άρχισα να φωνάζω κι εγώ χωρίς να το καταλάβω. Σε λύγο πήραμε μια στροφή -μα μια στροφή! Και σε λύγο βρησκόμουνα αγκαλιασμένη με την Μαρίνα. Η Ισαβέλλα και η Νέλλη μας σήκοσαν. Ξεκινήσαμε και πήγαμε ποδαρόδρομο μέχρη μια λύμνη που ήταν περιτριγηρισμένη από δέντρα. Κατασκηνόσαμε στα δέντρα δυο-δυο. Εγώ ήμουν με την Μαρίνα. Νύχτωσε. Είπαμε κάπιος να φυλάει βάρδια. Ρίξαμε κλήρο και βγήκε η Σάντρα και η Ελένη. Το πρωί η Ελένη μας δηιγήθηκε τι έγεινε το βράδυ. Είρθε λέει ένας δηνόσαβρος κι από πάνω ήταν ένας αρχαιοπτέρυγας. Όλοι μήναμε με ανοιχτό το στόμα.

(Κράτησα την ορθογραφία. 'Ή μάλλον την ανορθογραφία.)

Υλικό Αρχείου: Εκθέσεις

Αλφάβητος, η αγγλική

Οι φίλες και τα λουλούδια στο χαρτί

Φεύγοντας από το Εργαστήρι - Ελένη (1981)

Φεύγοντας από το Εργαστήρι - Κωνσταντίνος (1981)

Μια Γενική Συνέλευση - Νέλλη

 

(αρχείο: Νέλλη Καμπούρη - Στέλιος Σιδηρουργός)

Εκθέσεις (1981) - Μαρία Φιωτάκη

(Από το αρχείο με τις εκθέσεις μου, νομίζω από την ε' δημοτικού. Προσπάθησα να σας τα μεταφέρω ακριβώς όπως τα είχα γραμμένα, και με την ίδια ορθογραφία!)

Ο Πίνακας

Είναι ένας πίνακας που έχει έντονα χρώματα, μια ξύλινη γέφυρα που είναι σε σχήμα π, δύο παράθυρα τετράγωνα που έχουν ένα σταυρό στη μέση, πάρα πολλά δένδρα που τα κλαδιά τους ανακατεύονται, ακόμη και έναν ήλιο που παθαίνει έκλειψη.

Εμένα αυτός ο πίνακας μου θυμίζει μια βίλα απομονωμένη από τον κόσμο. Μια βίλα στην οποία δεν υπάρχει ζωή εκτός από τα δένδρα και τον ήλιο που τα φωτίζει λίγο.

Μου δημιουργεί μελαγχολία γιατί δε μου αρέσει καθόλου η μοναξιά. Τα δένδρα όμως μου θυμίζουν συγκένεια έτσι όπως ανακατεύονται τα κλαδιά τους. Δηλαδή ότι ο κόσμος ανακατεύεται μεταξύ τους και είναι σα να ζουν όλοι μέσα σε μια βίλα. Απ' αυτή τη πλευρά ο πίνακας με ενοχλεί και μου δημιουργεί συναίσθημα πλήξη, γιατί ούτε ο πολύς κόσμος μου αρέσει.

Από την ώρα που ερχόμαστε στο σχολείο (8.30-11.00)

Μόλις μπαίνω στη τάξη και έχει φτάσει το σχολικό μας πιο νωρίς από το κίτρινο σκοτωνόμαστε για να πιάσουμε θέση. Μέχρι να έρθει η Σοφία ή βγάζουμε ο ένας τα παπούτσια του άλλου ή μαζί όλοι καθόμαστε και μιλάμε. Σήμερα από την ώρα που είμασταν στο σχολικό μέχρι να έρθει η Σοφία αρχίσαμε όλοι μαζί να λέμε τα νέα μας και η Σοφία τα δικά της. Μόλις τελειώσαμε λέει η Σοφία: "τι έκθεση θα γράψετε" αρχίσαμε να σκεφτόμαστε. Αποφασίσαμε να γράψουμε ελεύθερο αλλά επειδή δεν ήθελαν μερικοί αποφάσισε η Σοφία να γράψουμε "Από την ώρα που ερχόμαστε στο σχολείο μέχρι την ώρα του διαλείμματος ".

Και μόλις αρχίσαμε να γράφουμε μπαίνει η Αγγελική και λέει: "η Σίση είναι άρωστη και με πήρε τηλέφωνο για να σου πω να βάλεις έκθεση στη τάξη της". Η Σοφία μπήκε μέσα στη τάξη των παιδιών της τετάρτης κάθισε για αρκετή ώρα και όταν γύρισε μας είδε να μιλάμε και μας είπε ότι στις δέκα και τέταρτο θα έχει τελειώσει ο χρόνος μας. Και τώρα όλοι γράφουν και όλοι μιλάνε. Η Μαρία και η Δάφνη ρωτάνε τη Σοφία, η Δάφνη τελείωσε και μαζεύει τα στυλό της και τώρα κάνει πράξεις στο κομπιούτερ. Ο Πάνος ο Αναγνωστόπουλος λέει ότι κάνει "μίγμα πως το λένε". Ο Τόνυ μιλάει στο Πάνο, και η Έλενα στη Βάνια, τώρα η Βάνια στην Έλενα, ο Τόνυ δαγκώνει το στυλό του, όλοι ρουφάνε τη μύτη τους, η Έλενα και ο Πάνος ο Αν. μασάνε τσίχλα και όλοι γράφουν, γράφουν, γράφουν. Η Βάνια διαβάζει την έκθεσή της, ο Πάνος Αν. η Βάνια και η Έλενα σβήνουν, η Δάφνη και η Βάνια σηκώνονται και ο Στέλιος πηγαίνει στη τουαλέτα, ο Στέλιος γυρίζει, ο Τόνυ λέει "άρε Στέλιο, άρε Στέλιο" και επειδή τα υπόλοιπα τα ξέρετε, δε συνεχίζω.

Μια ανάμνηση από το σχολείο:

"Τα τυράκια"

Αυτή η ανάμνηση είναι από τη Δ' τάξη, από τότε που τελείωσε η καντίνα μας. Τα πράγματα είχαν ως εξής: Όταν τελειώσαμε την καντίνα μας έμειναν ορισμένα τρόφιμα. Ανάμεσα στα τρόφιμα ήταν και τα τυράκια. Τα τυράκια έμειναν μερικές εβδομάδες και χάλασαν. Η ιστορία με τα τυράκια έγινε στην ώρα των αγγλικών, όταν κάποια παιδιά από τη τάξη πέταξαν τυράκια επάνω μας. Τότε άρχισε ένας τυροπόλεμος φοβερός! Πεταγόντουσαν τυράκια από δω κι από κει συνέχεια. Συνήθως μετά από πολέμους η με νερό ή με οτιδήποτε άλλο εγώ είμαι αυτή που την πληρώνω. Έτσι και στα τυράκια. Μετά το μάθημα των Αγγλικών είχα γεμίσει τυράκια, την τάξη μας την είχαμε κάνει χάλια, το μπάνιο επίσης, η Ουέντυ ούρλιαζε...

(το υπόλοιπο τμήμα της έκθεσης λείπει)

Η γη καταστρέφεται κι εσύ είσαι υποχρεωμένος να την εγκαταλείψης. 
Ποιούς ανθρώπους και τι πράγματα θα διάλεγες να πάρεις μαζί σου?

Η γη καταστρέφεται, δε ξέρω τον λόγο, αλλά γίνονται κάθε 1' σεισμοί με

7-8 ρίχτερ. Οι γονείς πολλών παιδιών σκοτώνονται μέσα στις πολυκατοικίες, τα παιδιά είναι έξω και ουρλιάζουν, τα γατιά νιαουρίζουν, οι σκύλοι γαβγίζουν, οι κότες κακαρίζουν. Όλα τα ζωντανά της Γης είναι αναστατωμένα & όλα αυτά γίνονται φέτος το 6.143.

Όλοι οι άνθρωποι προσπαθούν να διασώσουν κάτι από τα πράγματά τους. Οι ποδοσφαιριστές πέρνουν μπάλλα & τα σορτσάκια της ομάδας τους, οι μαμάδες πέρνουν τα άσπρα καλτσάκια των παιδιών τους, το βελούδο φορεματάκι της κορούλας τους κι όλα αυτά γίνονται για να κάνουν καλή εντύπωση στους εξωγήινους?

Εγώ όπως και οι άλλοι άνθρωποι προσπαθώ να διασώσω τα πράγματά μου, τα ζώα μου και τους γονείς μου. Τώρα είμαι στο Καλαμάκι και ανεβαίνω στο μηχανάκι μου αντίκα από το 1981 και πηγαίνω κατευθείαν στο μηχανουργείο πέρνω το σκυλάκι μας τη Νέγρα και μετά γυρνάω στο Καλαμάκι να πάρω τους γονείς μου αλλά μαθαίνω ότι έφυγαν με ένα άλλο διαστημόπλοιο και με την τηλεόραση ραντάρ είδα ότι κατευθύνονται προς τον Ερμή. Πήρα τις κασσέτες μου με όλα τα τραγούδια του κόσμου, δυο παγωτομηχανές, δυο κοκαλομηχανές, δυο νερομηχανές και πέντε μηχανές τροφίμων. Μπαίνω μέσα με τη Νέγρα πατάω το κουμπί της εκτόξευσης και ξεκινάω αμέσως για μια νέα περιπέτεια. Βάζω τον αυτόματο πιλότο να μας πάει στον Ερμή.

Ο αυτόματος πιλότος είναι ένας φουσκωτός άνθρωπος από πλαστικό. Η Νέγρα που δεν είχε δει ποτέ τέτοιο άνθρωπο πήγε και τον μύρισε. Επειδή όμως κατάλαβε πως δεν ήταν ζωντανός τον δάγκωσε και ο πιλότος τρύπησε. Στο τέλος μετά από πολλή ταλεπωρία φτάσαμε στον Ερμή όπου συναντήσαμε τον Στέλιο με τη Φούλα.

ΤΕ - ΛΟΣ

Μαρία Φιωτάκη

Σημειώσεις Συναντήσεων & Βασικές Θεματικές

Για όσους δεν ήταν στις προηγούμενες συναντήσεις έγραψα -πρόχειρα βέβαια και με λάθη- κάποιες σημειώσεις από όσα θυμόμουνα ότι συζητήσαμε. Σίγουρα δεν τα έχω γράψει όλα οπότε συμπληρώστε κι οι υπόλοιποι ότι νομίζετε ή αλλάξτε αυτά με τα οποία διαφωνείτε.

Η ιδέα που έχω είναι να καθορίσουμε σιγά-σιγά τις βασικές ενότητες του βιβλίου και να εντάξουμε σε αυτές κομμάτια από τα κείμενα του τότε και του τώρα, τις συζητήσεις και τις φωτογραφίες που θα συλέξουμε ώστε να υπάρχει και αυτονομία των ατόμων που αποφάσισαν να γράψουν κάτι πιο προσωπικό και μια πιο ομαδική σκοπιά που να προκύψει μέσα από τις συζητήσεις. Άυτό είναι ένα μοντέλο που αντικατοπτρίζει και τη δουλειά που κάναμε τότε.

Κατά τη γνώμη μου ήδη υπάρχουν οι ενότητες (τις οποίες σημειώνω με bold) - μπορεί βέβαια να βρούμε κι άλλες ή να αλλάξουμε κάποιες ή να διαφωνείτε εντελώς. Ανάλογα με το που θα πάνε οι συζητήσεις μπορούμε να αλλάζουμε και να εμπλουτίζουμε αυτές τις ενότητες που θα αποφασίσουμε ότι είναι οι πιο σημαντικές. Πάντως γενικά είναι χρήσιμο να κρατάμε σημειώσεις ή ακόμα καλύτερα να ηχογραφούμε τις συναντήσεις.
 

Νέλλη

 

 

Σημειώσεις από τις έως τώρα Συναντήσεις και 
Βασικές Θεματικές πάνω στις οποίες μπορούμε να δουλέψουμε.

Το Ξεκίνημα

Ο Λευτέρης ανέφερε φυσικά τη γνωστή φημολογία ότι το Εργαστήρι έγινε απλά για να έχει ένα σχολείο να πάει ο Στέλιος. Η Δάφνη μίλησε για το Σχολείο και τη σχέση του με το Εργαστήρι. Πώς μια ομάδα γονιών που δεν ήθελαν τα παιδιά τους να πάνε στο συμβατικός σχολείο πειραματίστηκαν με τη δημιουργία ενός αυτοδιαχειριζόμενου σχολείου από όπου ξεκίνησαν και κάποιοι δάσκαλοι και μαθητές του Εργαστηριού. ‘

Μαθησιακή Διαδικασία: Το σχολείο δεν είναι απαραίτητα εξαναγκασμός:

Θυμόμαστε όλοι πόσο μας άρεσε να πηγαίνουμε σχολείο. Περιμέναμε πότε θα τελειώσει το σαββατοκύριακο ή οι διακοπές για να γυρίσουμε στο σχολείο. Δεν πηγαίναμε με το ζόρι αλλά επειδή θέλαμε κι είχαμε αποφασίσει να συμμετέχουμε στη μαθησιακή διαδικασία. Δεν πηγαίναμε εκεί απλά για να μάθουμε αλλά και για να κατασκευάσουμε, να δημιουργήσουμε. Αυτό μας έδινε δύναμη και αυτονομία που πολλοί από εμάς ως παιδιά δεν απολαμβάναμε εκτός σχολείου.

Πώς:

1. Δεν υπήρχε δουλειά στο σπίτι.
2. Μέναμε πολλές ώρες την ημέρα στο σχολείο κι είχαμε τεράστια διαλείμματα
3. Δουλεύαμε ομαδικά και αλληλο-συμπληρωματικά.

Η Σάντρα θυμήθηκε ότι με τη Νατάσσα είχαν κάνει μια κατανομή μαθημάτων ανάλογα με το τι άρεσε στην κάθε μια και λειτουργούσαν συμπληρωματικά. Η μία τα μαθηματικά, η άλλη την ιστορία κτλ.

4. Δεν υπήρχαν βαθμοί και ανταγωνισμός ως προς τα μαθήματα.
5. Δεν υπήρχε εξέταση.

Έχει ενδιαφέρον εδώ η ιστορία του Στάθη για ένα παιδί (όνομα;) που δεν είχε μάθει διαίρεση αλλά είχε εφεύρει ένα πολύ πολύπλοκο σύστημα αντιγραφής από τους άλλους που έκανε τον Στάθη να μην καταλαβαίνει καθόλου ότι δεν ήξερε πώς να κάνει μόνος του την διαίρεση).

6. Η αλληλοβοήθεια ήταν κάτι καλό.
7. Υπήρχαν επιλογές –ο καθένας/μια μπορούσε να δουλέψει πιο πολύ τα θέματα που την/τον ενδιέφεραν στην τάξη αλλά και στις ομάδες.
8. Μαθαίναμε βιωματικά κι όχι με βάση την συνεχή επανάληψη, αντιγραφή, παπαγαλία. (Βλέπε κείμενο Τόνυ)

Η Ομάδα

Η βασική μονάδα ήταν η ομάδα. Σχεδόν όλες οι ιστορίες μας έχουν σαν βάση την τάξη ή την ομάδα (του Σαββάτου ή της Παρασκευής). Αυτό μας έδινε δύναμη να είμαστε αυτόνομοι και να διεκδικούμε.

Για παράδειγμα η Σοφία θυμήθηκε μια ιστορία:

Μια μέρα ζήτησε από την τάξη της Λένας να μπούνε στην τάξη μετά το διάλειμμα. Εκείνη την ώρα ήταν σε εξέλιξη ένας ποδοσφαιρικός αγώνας που σταμάτησε. Όταν η Σοφία ανέβηκε στη τάξη η πόρτα ήταν κλειστή και καρέκλες από πίσω σφράγιζαν την πόρτα για να μην μπει μέσα. Μαζί με την Σίση το συζήτησαν με την τάξη και τα βρήκαν.

Οι αποφάσεις παίρνονταν συλλογικά και με τον τρόπο αυτό η εξουσία της δασκάλας ή του δασκάλου αποδυναμωνόταν κι η σχέση παιδιών μεγάλων γινόταν πιο ισότιμη. Οι δάσκαλοι καλούνταν να χτίσουν μια στενή σχέση αμοιβαιότητας με την ομάδα και όχι με τους καλούς μαθητές –όπως συμβαίνει στα περισσότερα σχολεία. Η σχέση αυτή αμοιβαιότητας δεν ήταν εύκολη και λειτουργούσε συχνά με δυσκολίες αλλά υπήρχε η βασική αρχή ότι τα παιδιά δεν αντιμετωπίζονταν σαν κατώτερα όντα ανίκανα να πάρουν αποφάσεις ή να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους. Δεν χρειαζόταν κάποιος να τους επιβληθεί αλλά να βρει τρόπους να συνεργαστεί και να δημιουργήσει πράγματα μαζί τους.

Πολλές φορές η κατάσταση έφτανε στα άκρα –βέβαια- όπως για παράδειγμα όταν ο Νίκος έσπασε την καρέκλα στην τάξη μας επειδή του είχαμε σπάσει τα νεύρα. Αλλά πάντοτε τα προβλήματα αυτά λύνονταν με συζητήσεις και αμοιβαίες παραχωρήσεις. Κανείς μας δεν θυμάται να νοιώθει φόβο για τους δασκάλους ή να νοιώθει ότι καταπιεζόταν από τις απαιτήσεις τους. Ό,τι μαθαίναμε το μαθαίναμε επειδή το θεωρούσαμε χρήσιμο και σημαντικό όχι επειδή έπρεπε να υπακούσουμε σε εντολές για να πάρουμε καλούς βαθμούς.

Επίσης εντός των ομάδων υπήρχαν εντάσεις και ανισότητες, δηλαδή υπήρχαν «δυνατοί» και «πιο αδύναμοι», «αγόρια» «κορίτσια», αλλά κάποια παιδιά που σε άλλα σχολεία θα τα θεωρούσαν «προβληματικά» κατάφερναν να ενταχθούν στην ομάδα. Γενικά γινόταν προσπάθεια – όχι πάντοτε επιτυχημένα- να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα σαν να ήταν κοινά. Για παράδειγμα, η ιστορία με το παιδί που έκλεβε από τους άλλους στην τάξη της Λένας.

Ο Χρόνος κι ο Χώρος

Ο χρόνος κι ο χώρος του σχολείου δεν ήταν αυστηρά οριοθετημένοι. Όπως είπε ο Νίκος ο Βαφέας, η απουσία κουδουνιού ήταν καθοριστική. Δεν υπήρχε αυστηρός διαχωρισμός μεταξύ του χρόνου μαθήματος και του χρόνου διαλείμματος. Ο χρόνος ήταν θέμα διαπραγμάτευσης ή/και από κοινού συνδιαμόρφωσης. Το ίδιο ίσχυε και για το χώρο. Κάποιες φορές το μάθημα μεταφερόταν εκτός σχολείου σε κάτι αλάνες και μικρά δασάκια που υπήρχαν κοντά. Άλλες φορές μεταφερόταν σε χώρους δουλειάς, ή στην κοιλιά μια φάλαινας.

Στην πρώτη δημοτικού, η Λουίζα μας έλεγε κάθε μέρα μια ιστορία την οποία ακούγαμε από την κοιλιά μιας φάλαινας. Ο μπαμπάς της Κατερίνας μας έφτιαξε μια φάλαινα από ξύλο και πανί και μπαίναμε μέσα κάθε φορά που μας διηγιόταν η Λουίζα την ιστορία για τη φάλαινα.

Οι Δάσκαλοι

Το ότι τους αποκαλούσαμε με τα μικρά τους παραβλέποντας το πατροπαράδοτο «Κυρία», «Κύριε» είχε τεράστια συμβολική σημασία για τις σχέσεις μας. Οπότε η δουλειά της δασκάλας ή του δασκάλου στην τάξη ήταν κυρίως να πειραματίζεται μαζί με τα παιδιά σε διάφορα θέματα. Και μαζί ανακάλυπταν και παρήγαγαν γνώσεις που δεν ήταν προκαθορισμένες ή δεδομένες για κανέναν. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχαν σχέσεις εξουσίας αλλά ότι διαμορφώνονταν με βάση τη συναίνεση ή και πολλές φορές με βάση την συνενοχή.

Για παράδειγμα η ιστορία που μας είπαν η Λένα, ο Βασίλης, ο Λευτέρης κι ο Στάθης για την απόφασή της τάξης να οργανώσει εκδρομή στις Σπέτσες στην πέμπτη, ενώ οι άλλες τάξεις το κάναμε στην έκτη μόνο.

Παραδόξως οι δάσκαλοι που ήρθαν στις συζητήσεις μας είπαν ότι το έβρισκαν κι αυτοί πολύ θετικό το να μην βρίσκονται σε θέση εξουσίας αλλά να πειραματίζονται ανάλογα με την τάξη που είχαν. Σε σχέση με το να ακολουθούν το «πρόγραμμα» του Υπουργείου, αυτό τους έδινε ελεύθερια κι έκανε τη δουλειά τους πολύ πιο δημιουργική. Οι συνελεύσεις τους κάθε Δευτέρα ήταν ένα εργαστήριο όπου ο καθένας ερχόταν με τα προβλήαμτα και τις ιδέες του και τις συζητούσε με τους άλλους.

Σίγουρα κάποιοι δεν άντεξαν, όπως για παράδειγμα η Μις Πόπη, η οποία όταν έκανε μάθημα δεν έβλεπε κανένα μαθητικό κεφάλι καθώς όλοι ήμασταν κάτω από τα τραπέζια με τα μπουφάν να σχηματίζουν σπιτάκι . Στο τέλος η τάξη του Λευτέρη της έβαψε τη γούνα.

Η Συνέλευση

Σαν μηχανισμός η Συνέλευση μπορεί να μην ήταν ιδιαίτερα αρμονικός καθώς κάποιες ομάδες –κυρίως οι μεγάλοι επέβαλαν την άποψή τους και τα θέματα που τους ενδιέφεραν- («γινόταν χαμός», «ζούγκλα» έκθεση Νέλλης) αλλά ήταν ένας μηχανισμός που όριζε ότι η διαχείρηση των κοινών προβλημάτων του σχολείου γινόταν συλλογικά. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Μάθαμε να λειτουργούμε συλλογικά - να φτιάχνουμε όλοι μαζί μια κοινότητα.

Νομίζω ότι τι το σχολείο ήταν κάτι κοινό (από τους ζωγραφισμένους τοίχους έως το ποιοι παίρνουν τις αποφάσεις ήταν βασικό στοιχείο της ικανοποίησης που παίρναμε από αυτό. Και τελικά η νοσταλγία μας όλων ήταν γι αυτή τη κοινή ζωή που χάσαμε εκ των υστέρων και την εξατομίκευση που βιώνουμε στη ζωή μας. (η Μαρία η Φιωτάκη, η Ελισώ κι ο Τόνυ περιγράφουν πολύ καλά αυτό το κομμάτι.

Το Ποδόσφαιρο

Εντάξει ήταν πολύ σημαντικό αλλά εντελώς ανδροκρατούμενο. ΤΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΠΑΝΤΟΤΕ ΠΑΙΖΑΜΕ ΑΜΥΝΑ Ή ΤΕΡΜΑ.

Για το κουτσό και το λάστιχο δεν έγινε καμία συζήτηση.

Τα Άλλα Σχολεία

Σε σύγκριση με άλλα σχολεία παίρναμε πολύ περισσότερες και πιο ουσιαστικές γνώσεις και κυρίως μαθαίναμε να συμμετέχουμε στην παραγωγή της γνώσης κριτικά – να μην «μαθαίνουμε» επαναλαμβάνοντας ξανά και ξανά τις ίδιες πληροφορίες αυτό που μας επέβαλαν. Η βιωματική μάθηση μας έκανε να θυμόμαστε χωρίς να χρειάζεται να μάθουμε κάτι απ’ έξω ή να παπαγαλίσουμε – κάτι το οποίο είναι άγνωστο στα περισσότερα ελληνικά σχολεία σήμερα.

Όσοι ήρθαν από άλλα συμβατικά σχολεία ένοιωσαν να απελευθερώνονται και να αποκτούν μια νέα σχέση με το σχολείο, μια καθημερινή επαφή που ήταν περισσότερο δημιουργική παρά εξαναγκαστική. (βλέπε κείμενα Ελισώς και Μαρίας Φιωτάκη)

Όταν τελειώσαμε το Εργαστήρι, δυσκολευτήκαμε πάρα πολύ να «μάθουμε» να ζούμε στο σχολείο –και μερικοί από εμάς δεν συμβιβαστήκαμε ποτέ- με το σύστημα εξαναγκασμού που μας επιβλήθηκε στα δημόσια και ιδιωτικά που πήγαμε. Πέρα από τη νοσταλγική ανάμνηση που είναι διάχυτη παντού, μας έμεινε και η αγανάκτηση και η άρνηση για την καταπίεση του εκπαιδευτικού συστήματος που μας επιβλήθηκε (βλέπε κείμενο που δεν θυμάμαι ποιανού είναι) αλλά και η πιθανότητα ότι κάποια στιγμή στο μέλλον θα μπορούμε να κατασκευάζουμε την καθημερινή μας ζωή αυτόνομα και συλλογικά.

Το Τέλος

Όλοι στεναχωρηθήκαμε και αναζητούμε έκτοτε κάτι αντίστοιχο.

Νέλλη Καμπούρη

Το Εργαστήρι μου - Ελένη Κωστίκα

1. Τι σήμαινε για μένα το σχολείο τότε :

Πήγα στο Εργαστήρι στην Τετάρτη δημοτικού το 1977. Η δική μου πραγματικότητα τότε, έτσι όπως την αντιλαμβανόμουν, ήταν πως οι γονείς μου, έψαχναν ένα «διαφορετικό» σχολείο. Μετά από διάφορες αλλαγές από την Πρώτη μέχρι την Τρίτη δημοτικού, όπου ήταν και λίγο ταλαιπωρία για μένα (έτσι όπως το έχω βιώσει), αποφάσισαν να με γράψουν στο Εργαστήρι. Στο Εργαστήρι υπήρχε αυτό το διαφορετικό, που ήταν πολύ κοντά και στον τρόπο που μεγάλωνα και στην ατμόσφαιρα στο σπίτι μας. Οι γονείς μου ήταν φίλοι και με άλλους γονείς, και οι δάσκαλοι είχαν μια στενή σχέση με τους γονείς των παιδιών τότε. Ήταν λίγο σαν μια μεγάλη οικογένεια. Ένα πολύ φιλικό περιβάλλον, που με έκανε να νοιώθω πολύ καλά. Μ’ άρεσε πολύ που πήγαινα σ’ ένα σχολείο διαφορετικό από τα άλλα. Ταυτόχρονα μου έμοιαζε και πολύ φυσικό. Πήγαινα με χαρά, παρόλο που η διαδρομή ήταν πολύ μεγάλη και το πρωινό ξύπνημα δύσκολο. Όλα στο σχολείο ήταν μέρος μιας εντελώς φυσικής διαδικασίας, που ποτέ δεν μου προξένησε δυσκολίες ή ερωτήματα, έτσι όπως το βίωνα. Ένοιωθα πως ανήκω σε ένα περιβάλλον, με ανθρώπους που ένιωθα πολύ κοντά μου και που μαζευόμασταν κάθε μέρα σ’ ένα κτίριο «δικό μας» και κάναμε πράγματα δημιουργικά μαζί.

2. Τι σημαίνει για μένα τώρα η εμπειρία του τότε ; :

Η εμπειρία εκείνων των χρόνων τώρα, πέραν του ότι έχει μείνει μέσα μου σαν υπέροχη ανάμνηση, έχει γίνει μέρος του ποια είμαι και του τρόπου που σκέφτομαι.

Είναι ένα κομμάτι του εαυτού μου. Αισθάνομαι πολύ τυχερή που το έζησα, και ταυτόχρονα ξέρω, γιατί είναι βίωμα μου, πως μπορεί να υπάρξει ένα τέτοιο σχολείο. Αυτό που εννοώ είναι, πως έχει δυναμώσει μέσα μου την πεποίθηση πως τα πράγματα μπορούν να είναι ή να γίνονται με διαφορετικό τρόπο, κι αυτό εξαρτάται από εμάς του ίδιους. Ως παράδειγμα το Εργαστήρι, για το πως μια ομάδα ανθρώπων αποφάσισε να φτιάξει ένα διαφορετικό σχολείο, γιατι πίστευε πως η εκπαίδευση μπορεί να υπάρξει με άλλα δεδομένα, και όχι απαραίτητα αυτά που είναι το κοινό consensus ή που επιβάλλει η κοινωνία μια δεδομένη στιγμή, είναι η πιο πολύτιμη κληρονομιά του βιώματος.

3. Κάτι που θυμάμαι από το Εργαστήρι μ’ ευχαρίστηση :

Θυμάμαι την αίσθηση συμμετοχής σε όλα και την δημιουργική ξενοιασιά όλων όσων κάναμε. Τις «ομάδες» του Σαββάτου, τις συνελεύσεις που λέγαμε την γνώμη μας για ότι μας απασχολούσε, την καντίνα του διαλλείματος που αναλάμβανε κάθε τάξη, τα ντουλάπια μας στην τάξη, το μάθημα γεωγραφίας που φέρναμε πράγματα από το σπίτι μας από τα ταξίδια των γονιών μας και κάναμε μικρές εκθέσεις για κάθε χώρα, το μάθημα μουσικής με τα ξυλόφωνα και την τόσο ευγενική φυσιογνωμία της Ελένης Κεραμέα που έχει χαραχτεί στην μνήμη μου. Το γήπεδο που παίζαμε ποδόσφαιρο.

Τα λοφάκια από χώμα στην αυλή που παίζαμε. Την μυρωδιά του πολύγραφου. Τις θεατρικές παραστάσεις. Τους φίλους μου στην τάξη. Όλους τους δασκάλους που θαύμαζα γιατί ήταν για μένα κάτι μεταξύ ιδανικού προτύπου, γονιού, αλλά και μεγάλου φίλου.

4. Κάτι που θυμάμαι να με είχε στεναχωρήσει :

Με δυσκολία προσπαθώ να θυμηθώ κάτι. Μια φορά είχα στενοχωρηθεί πολύ, γιατί δεν καταλάβαινα καλά και δεν μπορούσα να μάθω με τίποτα τον Υπερσυντέλικο χρόνο, και η Σοφία μου φώναξε στην τάξη (δικαίως βέβαια, γιατί είχε απηυδήσει η γυναίκα), αλλά της είχα αδυναμία και τότε ζορίστηκα πολύ, και το θυμάμαι ακόμα.

5. Τι άλλο θα ήθελα να πω :

Κάνω πολλές σκέψεις, και πολύ συχνά έρχεται στο μυαλό μου το Εργαστήρι, με διάφορες αφορμές. Όταν το Εργαστήρι έκλεισε, όλοι μας απογοητευτήκαμε πολύ. Δεν ξέρουμε ακριβώς τους λόγους, αλλά όπως τα παιδιά έχουν ανάγκη να πιστεύουν στην ιδανική μορφή των πραγμάτων που κρατάνε για πάντα, δεν ήταν κάτι που μπορέσαμε να χωνέψουμε με ευκολία. Είναι κάπως όπως όταν οι γονείς σου, σου ανακοινώνουν ότι χωρίζουν, και δυσκολεύεσαι να το δεχτείς, παρόλο που δεν μπορείς να κάνεις αλλιώς. Μέσα μας φυσικά υπάρχει στην ιδανική του μορφή, όπως το γνωρίσαμε τότε. Τα πράγματα φυσικά στην πράξη δεν παραμένουν ιδανικά για πάντα, και κάνουν κύκλους, και ο κύκλος κλείνει κάποια στιγμή, και ξεκινάει ένας καινούργιος.

Τώρα μοιάζει πως ήρθε μια στιγμή, που με σημείο αναφοράς εκείνον τον κύκλο που μοιραστήκαμε με έναν τρόπο όλοι εμείς, ανοίγει ένας καινούργιος πιο ευρύς που κατά την γνώμη μου έχει την δυνατότητα να τοποθετήσει το εγχείρημα αυτό στο χρόνο, στο σήμερα, και να επανεκτιμήσει τις ποιότητες εκείνες που μπορούν να γίνουν πολύτιμο εργαλείο γνώσης για πολλούς. Η μετάδοση της εμπειρίας του Εργαστηριού, από την σκοπιά των δασκάλων, των γονιών και των παιδιών πιστεύω πως είναι από μόνο του ένα νέο εγχείρημα που μπορεί να «χτίσει» σημεία αναφοράς στο μέλλον.

 Ελένη Κωστίκα

Υλικό Αρχείου: Ιστορίες, Έντυπα και Χαρακτική

Ιστορίες και παραμύθια - Β' τάξη




Ιστορίες μιας παρέας




Η δημιουργία του Ηλιακού μας συστήματος - Λ. Μπρούσκου




Οι Ιστορίες του Γιάννη - Νάγια Φουρούλη




Οι περιπέτειες του Μπομπ - Στέλιος Σιδηρουργός




Τα φυτά




Xαρακτική




Χαρακτική - Έρση Σακελαροπούλου (1977)




Χαρακτική - Γ. Σουραπάς (1977)




Χαρακτική




Χαρακτική



(αρχείο:  Στέλιος Σιδηρουργός)